„Brak linii melodycznej"…

… zniechęca – ponoć - Bożenkę do słuchania jazzowych wykonań. Czy słusznie?

Body and Soul

[Frank Eyton/Johnny Green/Edward Heyman/Robert Sour]
Jest to popularna piosenka rewiowa („Three's a Crowd”) z lat 30-tych, która jakimś tajemniczym (a może wcale nie) trafem szybko zyskała popularność a z biegiem czasu (no… kilkadziesiąt lat) stała się ponadczasowym, mega-standardem jazzowym.

01 - Billie Holiday - Body and Soul (… posłuchaj). Oczywiście linii melodycznej jej nie brakuje. Choć jest to stare nagranie i drażni nieco monotonny akompaniament big-band’u, da się (być może) wyczuć w niej jakiś potencjał. Osobiście, czegoś wyraźnie wyjątkowego w piosence nie widzę.

02 - Coleman Hawkins - Body and Soul (… posłuchaj). Teraz uwaga! Jazzową – nie pierwszą, za to „wielką” – wersję “Body and Soul” nagrał w 1939 roku saksofonista Coleman Hawkins i jestem pewien, że właśnie to nagranie – nie sama zaś piosenka – było źródłem natchnienia dla setek (nie przesadzam – sam mam ją w 41 wykonaniach) późniejszych wykonań. Dlaczego? Zauważcie, że wprawdzie nie ma wątpliwości, że jest to sama „melodia”, którą wykonywała Billie, lecz w żadnym miejscu nie ma BEZPOŚREDNIO zacytowanej frazy z oryginalnego utworu. Czy to dobrze, czy źle – nie wiem, ale tak się zaczynał jazz. Kombo gra wciąż jeszcze nudno i monotonnie, jak na tarce, ale saksofon jest już genialny. Czy melodyczny?

03 - John Coltrane - Body and Soul (… posłuchaj). Przez kilkadziesiąt lat (jesteśmy gdzieś w 1958r) jazzmani tak entuzjastycznie „zajmowali” się tematem „Body and Soul”, że doszło do – prawie – odłączenia oryginalnej piosenki od utworu jazzowego. „Prawie”, bo wciąż – nikt nie zaprzecza – jest to „Body…”, tyle, że zdecydowanie bardziej nowoczesne (fortepian już nie tylko akompaniuje, ale i gra) i „zapamiętałe”. Czy brakuje mu linii melodycznej? Momentami nie, ale jakieś bardzo „piosenkowe” to nagranie nie jest, za to zastępuje ją (linię melodyczną) napięcie (połączenia dźwięków i akordów zaskakują) i ciekawe rozłożenie ciężaru „grania” na saksofon i fortepian (McTyner). Na jego akordach cały utwór jest w ogóle oparty.

04 - Stan Getz - Body and Soul (… posłuchaj). Prawie równocześnie powstawały też równie nowoczesne, ale i znacznie bardziej „liryczne” wersje. Subtelniejsze nawet niż oryginał. Stan Getz miał chyba hopla na punkcie tego utworu, bo naliczyłem kilkadziesiąt jego wykonań. Temu wykonaniu – choćby nie wiem jak chcieć – linii melodycznej (nawet kilku, ładnie „skojarzonych”) odmówić nie można, choć oryginalna melodia, przyznaję, jest dość mocno zawoalowana. Za to klimat, z mocno dominującym tenorem Pana Stan’a – obezwładniający.

05 - Tomasz Szukalski Quartet - Body and Soul (… posłuchaj). Ostatnie nagranie jest przykładem jak temat idzie z czasem. Jest ostrzej, bezpardonowo, ale …bardziej dynamicznie i bardzo rytmicznie. Sekcja (bębny i fotepian!) tak świetnie „buja”, że jeśli nawet można (np. Bożenka) trochę ponarzekać, iż temat „ucieka”, to jeszcze bardziej niż w oryginale ten utwór nadaje się to do kołysania. Nagranie Szukalskiego jest absolutnie genialne i – jak sportowy samochód – wymaga nieco wysiłku, by je (naganie) okiełznać, za to jak przyjemnie łowi się uchem skojarzenia. Czyż nie?

Co z tego wynika? Ano, że świat się zmienia i – jeśli już trzymać skojarzeń motoryzacyjnych – jak od „Forda T” do „Alfy Romeo” zmieniły się samochody, tak i zmieniła się muzyka. Wciąż można oczywiście wybierać – np. pomiędzy Porsche a Lexusem – ale takie auto, które robi „pyr, pyr” można spotkać już tylko na zlotach starych samochodów. Natomiast muzykę „pyr, pyr”, czyli tzw. „lajery” wprawdzie można jeszcze spotkać, ale tej, która robi „szuuuu” i wywołuje dreszczyk emocji nie ma się co bać. No i przyjemnie jest poszukać tych „brakujących” linii melodycznych. Albo nie szukać, tylko po prostu dać się unieść klimatowi, emocji, rytmowi czy czemu tam jeszcze.