Across the Universe ****

Główny bohater filmu (Jim Sturgess), anglik z Livepoolu, nazywa się Jude a jego amerykańska dziewczyna (Evan Rachel Wood) Lucy. Z tego (oraz tytułu) łatwo się domyśleć, że film jest „Beatlesowy”. W tym przypadku pani reżyser (Julie Taymor – ta od „Fridy”) zdecydowała się na dość kontrowersyjny (krytykom się nie podobał) zabieg stylistyczny. Użyła (czy też scenarzyści) tekstów Lennona i McCartneya do zbudowania fabuły a nawet dialogów, ale piosenki pochodzące z wielu lat (1963-1969) mocno osadziła w hipisowskich realiach końca lat 60-tych w USA (co aż tak bardzo Beatlesowe nie jest), dodając Wietnam, zamieszki, policję oraz … Jimmi Hendrixa i Janis Joplin. Brzmi groźnie, zapowiada bowiem bałagan, ale wyszło … PIERWSZORZĘDNIE.

„Across the Universe” jest w tradycyjnym musicalem. Z naiwną i prostą jak drut fabułą typu „komedia romantyczna”, gdzie jest nieco strasznie, ale wszystko się dobrze kończy, śpiewaniem i tańczeniem. Niemniej – co chyba najbardziej zaskakuje i wciąga – w przypadku „Across the Universe” muzyka nie jest ilustracją fabuły a po prostu JEST FABUŁĄ. Trudno w to uwierzyć, ale tak jest – i to do tego stopnia, że bohaterowie w zasadzie „rozmawiają” piosenkami. Film trwa 133min. Są w nim 33 piosenki (plus LSD na końcowych napisach), z czego wynika, że na jedną przypadają ok. 4 minuty. Nawet biorąc pod uwagę, że (przynajmniej niektóre) piosenki są skrócone, miejsca na rozmowy w ogóle nie ma.

Nie mogę się powstrzymać. Max z NY „pisze” list do Juda (zdołowanego po rozstaniu z Lucy) w Liverpool namawiając go do przyjazdu. Przepraszam za amatorskie tłumaczenie (tylko takie mam), za to perkusyjne solo na skrzynkach w wykonaniu ulicznego menela – fantastyczne:

Ponieważ w filmie na nic innego nie ma miejsca, piosenki stają się jego punktem centralnym, osią filmu, wokół której wszystko się kręci i wszystko od piosenek zależy. NIEMOŻLIWE, żeby jakiś tam – nieznany mi – aktor Joe Anderson (Max, brat Lucy) czy – równie mi nieznana – Pani Wood (Lucy) wykonali interesujący „cover” Beatlesów. Otóż możliwe. Nie wiem, na czym to polega, ale podejrzewam, że zasadniczą rolę odgrywa w tym obraz, świetnie zintegrowany z piosenkiami („Strawberry Fields Forever”, „Hey Jude”), choreografia (genialne „Happiness Is a Warm Gun” z … - o Matko Boska! - Salmą Hayek) i … mistrzowie (fenomenalne, gospel’owe „Let It Be” w wykonaniu Carol Woods, doskonały Joe Cocker w „Come Together” i brawurowy Bono w „I Am the Walrus”).

Poza tym, smaczku całej tej zabawie dodaje całe mnóstwo kapitalnych skojarzeń (odwołujących się nie tylko do Beatlesów, ale i do tych czasów w ogóle). Np.:

• Portret Brigitte Bardot (na ścianie) w scenie „With a Little Help From My Friends” – fanem BB, ponoć obsesyjnym, był John Lennon.
• Postacie Jojo i Sadie – to ewidentnie Jimmi Henrdix (choć aktor Martin Luther jest praworęczny) i Janis Joplin (choć Sadie – podobnie jak Joplin – pije „z gwinta”, ale „Jacka Danielsa” a jak wiadomo Janis piła „Southern Comfort”).
• Scena, w której Jude coś projektuje i kroi sobie jabłko – … „przypadkiem” wychodzi mu logo wytwórni „Apple Records”.
• Podwodna scena Juda z Lucy („Because”) – nawiązuje do słynnego zdjęcia Lennona i Yoko w magazynie „Rolling Stone”, autorstwa Annie Leibovitz.
• Koncert na dachu („Don't Let Me Down”) – nawiązuje do „dachowych” koncertów Beatlesów, z których co najmniej jeden przerwała policja.
• Taksówkarz wiozący Lucy na koncert Jojo i Sadie („Don't Let Me Down”) parkuje tuż przy niesamowicie pomalowanym samochodzie – to nawiązanie do słynnego (jest w muzeum) „psychodelicznego” Porsche 356C Janis Joplin.
• Siostry „Bang Bang Shoot Shoot” w scenie z „Happiness Is a Warm Gun” – to sklonowana Salma Hayek (montaż a nie sobowtóry) i choć nie wiem do czego nawiązuje, pomysł mi się podoba.

Na zakończenie ciekawostka raczej mroczna. Ok. 10 mln dolarów (słownie dziesięć milionów!) kosztowało wykupienie praw do piosenek. Pod warunkiem jednak, że … ani „Beatles”, ani „Lennon” ani „McCartney” NIE POJAWIĄ się w żadnych materiałach reklamowych i publikacjach dotyczących filmu czyli poster, okładka DVD (choć na polskiej Beatlesi są) itp. W efekcie Lennon i McCartney widnieją tylko w końcowej „liście płac”, bo tego właściciel praw autorskich nie mógł już oprotestować (Kto? Oczywiście – „Sony Music”). Polecam kuriozalny oficjalny trailer w którym nie ma słowa o Beatlesach.

Moim zdaniem „Across the Universe” jest bardziej „piosenkowy” niż filmy z samymi Beatlesami i równie „stylowy” jak „Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band” z Bee Gees. Natomiast świetny dźwięk i niebanalne interpretacje są trudne do pokonania. Film mi się podobał, zapewne przez sentyment do Beatlesów, i za piosenki daję mu cztery gwiazdki, bo fabuła jest zbyt infantylna. Z drugiej strony rozumiem, że zbudowanie akcji i dialogów z samych tylko (już istniejących) piosenek, to zadanie trudne.

Jedynym, choć dla mnie nieistotnym, problemem filmu jest … target. Niby kto ma się podniecać psychodelicznym samochodem Janis Joplin czy tym, że „All You Need Is Love”? Ja i z pewnością jeszcze wielu innych, ale ilu nas jest? Dlatego nie dziwi mnie wcale, że film był wielką finansową klapą i zwrócił jedynie połowę swego (niemałego) budżetu.

Oczywiście starszym nastolatkom, im w szczególności, film serdecznie polecam i obiecuję, że przy „Let It Be” poczujecie dreszcze, „Hey Jude” Was z pewnością porwie a przy końcowym „All You Need Is Love” oczy Wam się spocą.

Across the Universe [2007, USA]

Reżyseria: Julie Taymor.
Scenariusz: Dick Clement, Ian La Frenais.
Zdjęcia: Bruno Delbonnel.
Grają:

• Evan Rachel Wood – Lucy (In the Sky with Diamonds) Carrigan.
• Jim Sturgess – (Hey) Jude.
• Joe Anderson – Max (Maxwell’s Silver Hammer) Carrigan.
• Dana Fuchs – Sadie.
• Martin Luther – Jo-Jo.
• T.V. Carpio – (Dear) Prudence.

oraz:

• Joe Cocker – Bum / Pimp / Mad Hippie.
• Bono – Dr. Robert.
• Eddie Izzard – Mr. Kite.
• Daniel Ezralow – Mother Superior (ksiądz w szpitalu).
• Salma Hayek – Śpiewające siostry (ze strzykawkami).
• Jeff Beck – spoza ekranu wykonuje instrumentalną wersję „A Day in the Life”.